Haz değil, alarm: Yaşamını yakan şey cinsellik değil, kontrolün bitişi
Seks bağımlılığı: Sıklık değil, yaşamı etkileme biçimi belirleyici Uzmanlar, seks bağımlılığının yalnızca cinsel ilişki sıklığı veya partner sayısıyla açıklanamayacağını vurguluyor. Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, bu davranışların çoğu zaman dile getirilemeyen duygusal ihtiyaçların ve içsel çatışmaların dışa vurumu olabileceğine dikkat çekiyor.
Haz değil, alarm: Yaşamını yakan şey cinsellik değil, kontrolün bitişi
Seks bağımlılığı: Sıklık değil, yaşamı etkileme biçimi belirleyici
Uzmanlar, seks bağımlılığının yalnızca cinsel ilişki sıklığı veya partner sayısıyla açıklanamayacağını vurguluyor. Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, bu davranışların çoğu zaman dile getirilemeyen duygusal ihtiyaçların ve içsel çatışmaların dışa vurumu olabileceğine dikkat çekiyor.
Bağımlılık dendiğinde akla ilk olarak alkol, madde, ilaç veya oyun bağımlılıkları gelse de, seks bağımlılığının da bu çerçevede ele alınması gerektiği belirtiliyor. Konuya pornografi bağımlılığının da eşlik edebileceğini ifade eden Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, bağımlılığın temelinde davranışın olumsuz sonuçlarına rağmen durdurulamamasının yattığını söylüyor.
Çevirir, "Burada bağımlılığın kişinin mesleki hayatının, sosyal işlevselliğinin ve gündelik yaşamının önüne geçmiş olması gerekiyor. Bağımlılık kriterleri ne ölçüde karşılanıyorsa durumun ciddiyeti de o ölçüde artıyor" diyor.
'Her şeye bağımlılık demek kolay'
Cinsel davranışların sık tekrarlanmasının tek başına bağımlılık anlamına gelmediğini belirten Çevirir, insanların cinselliği farklı sıklıklarda yaşayabildiğini hatırlatıyor. Asıl kritik noktanın, davranışın kişinin hayatı üzerindeki etkisi ve kontrolün kaybolup kaybolmadığı olduğu vurgulanıyor.
Çevirir, değerlendirmede öne çıkan unsurları şöyle sıralıyor:
Kişinin bu davranışı gerçekten bırakmak isteyip istemediği,
Davranıştan ne ölçüde rahatsızlık duyduğu,
Günlük yaşam, iş ve ilişkiler üzerindeki olumsuz etkilerin boyutu.
"Sabah uyandığımız andan itibaren hayatımızın merkezinde yer alıyorsa, duygu, düşünce ve davranışlarımızı ciddi anlamda şekillendirmeye başladıysa, arkadaş çevremiz ve romantik ilişkilerimiz bundan etkileniyorsa, kendimizi veya çevremizi sabote eden davranışlar gözlemliyorsak bir bağımlılık sürecine adım atmış olabiliriz."
İçsel gerilimler ve 'duygu düzenleme'
Bağımlılığa aynı zamanda bir semptom olarak yaklaştıklarını anlatan Çevirir, bu davranışların kişinin farkında olduğu ya da olmadığı içsel süreçlerin dışa vurumu olabileceğini ifade ediyor.
Bu durumu beden sinyallerine benzeten Çevirir, "Nasıl ki bedenimizde yolunda gitmeyen bir şey olduğunda alarm veriyorsa, cildimizde oluşan kızarıklık, leke veya sivilce gibi belirtiler de bize bir problemin varlığını gösteriyorsa bağımlılık davranışı da kişinin iç dünyasındaki sorunlara işaret edebilir" diye konuşuyor.
Çevirir'e göre temel mesele, davranışın neye hizmet ettiğini anlamak:
"Kişinin birtakım duygusal ihtiyaçları olabilir. Duygu düzenlemesi dediğimiz süreçte, kendi içsel gerilimini kontrol etmekte güçlük çekiyor ve kısa vadede bununla seks sayesinde baş edebildiğini düşünüyorsa bu davranışa yönelebilir."
Partner sayısı tek başına ölçüt değil
Çok sayıda partnerin olmasının veya rastgele cinsel ilişkilerin de tek başına seks bağımlılığı anlamına gelmediğini vurgulayan Çevirir; duygusal açlık, öfke veya kaygıyla baş etmekte zorlanan kişilerin acıdan kaçıp hazza yönelebildiğini belirtiyor.
Bu kişilerde "Hemen olsun, şimdi olsun, hepsi birden olsun" düşüncesinin öne çıkabildiğini aktaran Çevirir, risklerin bilinmesine rağmen kontrol kaybının yaşanabildiğini söylüyor:
"Özellikle romantik ilişkilerinde tek bir partnerle ilişki sürdürmekte güçlük çeken, çoklu cinsel ilişkileri veya riskli cinsel davranışları olan hastalardan sıkça; 'Ben bunu durdurmakta güçlük çekiyorum. İlişkilerim oluyor. Risklerini biliyorum. Cinsel hastalıklarla karşılaşabileceğimin farkındayım. Bazen bunun kendi hayatım üzerindeki yıkıcı etkilerini de gözlemliyorum. Ancak kendimi durdurmakta güçlük çekiyorum' şeklinde şikâyetler duyuyoruz."
Uzun vadeli ilişki ve hazzı erteleme
Anlık hazzın öne çıkmasının, hazzı ve doyumu ertelemeyi zorlaştırabildiğini ifade eden Çevirir, terapiye başvuran kişilerin sıkça "Ben asla evlenemeyecek miyim?" ya da "Uzun süreli bir ilişki sürdüremeyecek miyim?" sorularıyla geldiğini aktarıyor.
Çevirir'e göre bu başvuruların ardında tek bir kişiyle ilişkiyi sürdürebilme, yani nesne sürekliliğini sağlama isteği de yatıyor. Gün boyu cinselliği düşünme, cinsel yaşam üzerindeki kontrolün kaybedilmesi ve bunun yıkıcı sonuçlar doğurması halinde ise uzman desteğine başvurmak gerekiyor.
Kaynak: Mavi Radyo Gazetesi - "Mavinin Dalgasında, Haberin Merkezinde"